Ana Karakter Sendromu
Bireylerin kendi hayatlarını bir filmin başrolü gibi algılaması, anları içerik üretme amacıyla deneyimlemesi ve sürekli olarak izlenme arzusu duyması durumudur.
Analiz Felci
Çok fazla seçenek veya bilgi karşısında karar verme yeteneğinin felç olması, eylemsizliğe yol açan bir durumdur.
Anemoia
Hiç yaşanmamış bir zamana veya döneme duyulan özlem hissidir; sanki o dönemi yaşamış gibi bir nostalji duymak.
Aynadaki Benlik (Looking Glass Self)
Charles Horton Cooley'nin bireylerin benlik algılarını başkalarının kendileri hakkındaki düşünceleri ve yargıları üzerinden inşa ettiğini öne süren sosyolojik teorisidir.
Baharat ve Sınıfsal Dinamikler: Tat Tercihlerinin Değişimi
Orta Çağ'da su kıtlığı ve et depolama sorunları nedeniyle yaygınlaşan baharat kullanımının, erişim kolaylaştıkça soylular ve halk arasındaki sınıfsal tat tercihleri dinamiklerini nasıl değiştirdiği.
Beğen Butonu (Like Butonu)
Bir gönderiyi veya içeriği onaylamak, takdir etmek veya ilgi göstermek için kullanılan tek tıklamalık etkileşim aracı.
Belirsiz Ödül Döngüsü (Variable Reward Schedule)
Davranışsal psikolojide, bir eylemin her zaman değil, belirsiz aralıklarla ödüllendirilmesiyle bağımlılık yaratan bir mekanizmadır.
Brigade de Cuisine (Mutfak Tugayı)
Profesyonel mutfaklarda hiyerarşik bir düzen içinde organize edilmiş, her pozisyonun belirli görev ve sorumluluklara sahip olduğu bir ekip yapısıdır.
Clickbait (Tık Tuzağı)
İnternette kullanıcıların dikkatini çekerek belirli bir içeriğe tıklamalarını sağlamak amacıyla tasarlanmış, genellikle abartılı veya eksik bilgi içeren başlık ve görsellerdir.
Çoban Kaldi
Kahvenin keşfedilmesine dair en yaygın efsanede adı geçen, Etiyopyalı bir çobandır. Keçilerinin kahve meyvelerini yedikten sonra enerjikleştiğini fark ederek kahvenin keşfine öncülük etmiştir.
Columbian Exchange (Kolomb Takası)
Kristof Kolomb'un Amerika kıtasını keşfinden sonra Eski Dünya (Avrupa, Asya, Afrika) ile Yeni Dünya (Amerika) arasında gerçekleşen biyolojik, kültürel ve ekonomik büyük çaplı takas.
Damak Hafızası
Bireylerin çocukluklarından itibaren edindikleri ve zamanla oluşan, belirli tatlara, dokulara ve aromalara yönelik kişisel tercih ve beklentiler bütünüdür.
Dijital Asit Kazanı
Dijital dünyanın, yaş hiyerarşilerini ve geleneksel yaş farklılıklarını eriterek herkesi benzer ilgi alanları ve içerikler etrafında bir araya getirmesini ifade eden metaforik bir kavramdır.
Dijital Girişimcilik ve Ekosistem
İnternet ve dijital teknolojileri kullanarak yenilikçi iş modelleri geliştiren girişimcilerin oluşturduğu dinamik ve rekabetçi ortamdır.
Dijital Hafıza
Çevrimiçi platformlar ve internet aracılığıyla bir toplumun veya bireylerin deneyimlerini, bilgilerini ve kültürel birikimlerini depolayan ve erişilebilir kılan kolektif bellektir.
Dijital Müzik Alışkanlıkları
Kullanıcıların internet üzerinden müzik dinleme, keşfetme ve yönetme biçimlerini ifade eden kültürel ve teknolojik davranışlar bütünüdür.
Dijital Yalnızlık
Dijital platformlar aracılığıyla kurulan yüzeysel etkileşimlerin, gerçek hayattaki derin sosyal bağların yerini alması sonucu hissedilen yalnızlık durumudur.
Domatesin Serüveni: Zehirden Tabağımıza
Amerika kökenli domatesin, Avrupa'ya geldikten sonra zehirli sanılması, süs bitkisi olarak kullanılması ve 300 yıl sonra mutfaklara girmesiyle şekillenen tarihi yolculuğu.
Doymuş Benlik (The Saturated Self)
Kenneth Gergen'in, teknolojinin artmasıyla bireylerin çok sayıda farklı ilişki ve bağlam içine girerek tutarlı bir benlik sürdürmekte zorlandığını öne sürdüğü kavramdır.
Dramaturjik Analiz (Erving Goffman)
Erving Goffman'ın toplumu bir tiyatro sahnesine benzeterek, bireylerin sosyal etkileşimlerde farklı roller üstlendiğini ve benliklerini sunduğunu açıklayan sosyolojik teorisidir.
Ekşi Sözlük
Türkiye'nin en eski ve en büyük çevrimiçi katılımcı sözlük platformlarından biri olup, kullanıcıların çeşitli konularda bilgi, görüş ve deneyimlerini paylaştığı dijital bir hafızadır.
Ertelenmiş Yetişkinlik Sendromu
Ekonomik ve sosyal koşullar nedeniyle bireylerin geleneksel yetişkinlik sorumluluklarını (evlenme, ev sahibi olma, kariyerde ilerleme) ertelemek zorunda kalması durumudur.
FriendFeed
2007-2015 yılları arasında faaliyet gösteren, farklı sosyal medya platformlarındaki içerikleri tek bir akışta toplayan ve 'Beğen' butonu gibi yenilikleri ilk kez sunan sosyal ağ.
Gastronomi Coğrafyası
Yemeklerin, mutfak tekniklerinin ve gıda ürünlerinin coğrafi kökenlerini, yayılımlarını ve kültürel etkileşimlerini inceleyen disiplinlerarası bir alandır.
Gerçek Zamanlı Feed (Haber Akışı)
Kullanıcıların paylaşımlarının, yorumlarının ve beğenilerinin anında, sayfa yenilemeye gerek kalmadan görüntülendiği dinamik içerik akışı.
Geriye Dönük Yaşlanma (Retrospective Aging)
Geçmişteki insanların fotoğraflarına bugünün moda ve yaşlılık algısıyla bakarak, aslında genç olan kişileri olduğundan daha yaşlı algılama eğilimidir.
Gıda Zincirinde Şeffaflık
Gıda ürünlerinin üretiminden tüketimine kadar olan tüm aşamalarda (tedarik, işleme, dağıtım) bilgilerin açık, erişilebilir ve doğrulanabilir olması durumudur.
Hegemonik Maskülenite
Toplumda erkekliğin baskın ve idealize edilmiş bir biçimi olarak kabul edilen, diğer erkeklik biçimlerini ve kadınları ikincilleştiren kültürel ve sosyal yapıdır.
İndeksleme Sistemi
Dijital içerikleri (bu bağlamda müzik ve videoları) hızlı ve verimli bir şekilde bulmak için kullanılan, devasa sunucu çiftlikleri yerine akıllıca tasarlanmış bir arama ve düzenleme metodolojisidir.
İptal Kültürü (Cancel Culture)
Bir kişinin, genellikle ünlü bir figürün, tartışmalı davranışları veya açıklamaları nedeniyle kamuoyu tarafından boykot edilmesi, eleştirilmesi ve kariyerinin sonlandırılması girişimidir.
İslam'ın Şarabı
Kahvenin 1400'lü ve 1500'lü yılların başında, özellikle İslam coğrafyasında yaygınlaşmaya başladığı dönemde aldığı isimlerden biridir. Arapçada 'içilen şey' anlamına gelen 'şarap' kelimesinden türemiştir.
Kahvehaneler ve Yasaklar
Osmanlı ve Avrupa'da kahvehanelerin sosyalleşme, fikir alışverişi ve kolektif bilinç oluşturma potansiyeli nedeniyle devletler tarafından yasaklanma girişimleri.
Karar Yorgunluğu
Gün içinde verilen kararların beynin enerji kaynaklarını tüketmesi sonucu, ilerleyen saatlerde karar verme yeteneğinin ve iradenin zayıflaması durumudur.
Kült Platform
Belirli bir niş kitle tarafından yoğun bir şekilde benimsenen, sadık bir topluluğa sahip ve kendine özgü bir kültürel etki yaratan dijital platform.
Maksimize Edenler ve Kanaat Edenler
İnsanların karar verme tarzlarını tanımlayan iki psikolojik kategori: her zaman en iyisini arayanlar (maksimize edenler) ve yeterince iyi olanı kabul edenler (kanaat edenler).
Merak Boşluğu (Curiosity Gap)
Kullanıcının bildiğini düşündüğü bilgi ile bilmediği bilgi arasındaki boşluğu ifade eden psikolojik bir olgudur; clickbait'in temelini oluşturur.
Mutfak Mitleri
Yemeklerin kökenleri, tarihleri veya kültürel anlamları hakkında yaygın olarak inanılan ancak tarihsel gerçekliği olmayan anlatılar veya efsanelerdir.
Mutfakta Mobbing ve Şiddet
Profesyonel mutfak ortamlarında çalışanlara uygulanan psikolojik taciz, fiziksel şiddet, hakaret ve baskı içeren davranışlar bütünüdür.
Noma Skandalı
Michelin yıldızlı Noma restoranında ortaya çıkan, eski çalışanların mobbing ve şiddet iddialarını içeren ve küresel çapta yankı uyandıran olaylar bütünüdür.
Nostalji Pazarlaması
Şirketlerin, tüketicilerin geçmişe duyduğu özlemi ve anıları kullanarak ürün veya hizmetlerini pazarlama stratejisidir.
Osmanlı Ticaret Yolları ve Şeker
Osmanlı İmparatorluğu'nun kontrolündeki ticaret yolları, Avrupa'nın şekere erişimini zorlaştırarak, Yeni Dünya'da kendi şeker kaynaklarını arayışına iten önemli bir faktör olmuştur.
Paketli Gıda Politikaları
Gıda şirketlerinin, aynı markanın aynı isimli ürünlerini farklı ülkelere veya pazarlara göre farklı içeriklerle üretme ve pazarlama stratejileridir.
Parasosyal İlişkiler
Bir kişinin, gerçekte tanımadığı bir ünlü veya medya figürüyle kurduğunu hissettiği tek taraflı, duygusal bağdır. Bu ilişkide, izleyici figür hakkında bilgi sahibi olurken, figür izleyicinin varlığından habersizdir.
Patatesin Kurtarıcı Rolü ve Yanlış Algıları
Başlangıçta cüzzamla ilişkilendirilip hor görülen patatesin, Avrupa'da nüfusu dörde katlayarak kıtlıkları önlemesi ve işgal dönemlerinde halk için stratejik bir gıda kaynağı haline gelmesi.
Pembe Gözlük Etkisi
Beynin, geçmişteki olumsuz anıları silerek veya hafifleterek sadece güzel ve olumlu anıları hatırlama eğilimidir.
Penny University (Kuruşluk Üniversite)
1500'lü yılların ortalarında İngiltere'de açılan kahvehanelere verilen isimdir; bir peni karşılığında kahve içip bilgi edinilebilen, fikirlerin paylaşıldığı entelektüel buluşma noktalarını ifade eder.
Reçel Deneyi
Barry Schwartz'ın Seçim Paradoksu'nu kanıtlamak için yapılan ünlü bir deneydir; çok fazla seçeneğin satışları ve memnuniyeti nasıl azalttığını gösterir.
Retromania
Kültürel bir tıkanıklık hali; sürekli geçmişi tekrar etme, yeni ve özgün içerik üretmek yerine eskinin yeniden yorumlanmasına odaklanma durumu.
Rom ve Şekerin Kültürel İzleri
Şeker kamışının artan melaslarından üretilen rom, kölelik döneminde hem köleler hem de Avrupalılar için önemli bir içecek haline gelmiş, şekerin kültürel ve sosyal etkilerini göstermiştir.
Seçim Paradoksu
Psikolog Barry Schwartz tarafından ortaya atılan bu kavram, çok fazla seçeneğin aslında mutluluğu azaltıp endişeyi artırdığını savunur.
Şeker Plantasyonları
Özellikle Karayipler'de kurulan, şeker kamışı yetiştiriciliği yapılan geniş tarım alanlarıdır; köle emeğiyle işletilmiş ve modern dünyanın inşasında kilit rol oynamıştır.
Şeker ve Güç (Sweetness and Power)
Sidney Mintz'in eseri 'Sweetness and Power', şekerin küresel bir endüstriye ve kanlı bir sisteme dönüşümünü, sömürgecilik ve kölelikle olan derin bağlarını inceleyen sosyolojik bir çalışmadır.
Sokak Kodcusu
Resmi eğitimden ziyade pratik deneyim ve kendi kendine öğrenme yoluyla yazılım geliştirme becerilerini edinen, dijital dünyanın alaylı ve üretken programcılarını tanımlayan bir terimdir.
Sonsuz Kaydırma (Infinite Scroll)
Web sayfalarında veya uygulamalarda, kullanıcı aşağı kaydırdıkça yeni içeriğin otomatik olarak yüklenmesini sağlayan bir tasarım özelliğidir.
Spotlight Effect (Sahne Işığı Etkisi)
Bireylerin, başkalarının kendi davranışlarını, görünüşlerini veya hatalarını düşündüğünden çok daha fazla fark ettiğini ve dikkat ettiğini varsayma eğilimidir.
Suser
Ekşi Sözlük platformunda içerik üreten, tanım giren ve etkileşimde bulunan kullanıcılara verilen özel isimdir.
Telif Hakları ve Dijital Müzik
Dijital ortamda müzik eserlerinin kullanımını düzenleyen yasal haklar ve bu hakların korunması, ödenmesi ve uygulanması süreçleridir.
Tornado
FriendFeed tarafından geliştirilen ve daha sonra Facebook tarafından açık kaynaklı hale getirilen, gerçek zamanlı web uygulamaları için tasarlanmış bir Python web çerçevesi.
Türk Kahvesi Gerçeği
Günümüzde tüketilen Türk kahvesinin, 1980'ler öncesindeki geleneksel ve kaliteli Yemen Arabica çekirdeklerinden yapılan orijinal halinden farklılaşması ve demleme yöntemindeki incelikler.
Yalnızlık Ekonomisi
İnsanların yalnızlık duygularının ve gerçek sosyal bağ kurma ihtiyaçlarının, dijital platformlar ve içerik üreticileri tarafından ticari kazanca dönüştürüldüğü ekonomik modeldir.
Yeni Dünya Gıdaları
Amerika kıtasına özgü olup, Columbian Exchange sonrası Eski Dünya'ya (Avrupa, Asya, Afrika) yayılan tarım ürünleri ve besin maddeleri.
Yetişkinlik Üniforması
Geçmişte yetişkinliğin toplumsal olarak belirlenmiş, belirli giyim kodları ve davranışlarla ifade edilen 'üniforması'dır; bu üniforma günümüzde ortadan kalkmıştır.